Mama nie chciała oddać nam kluczy ani jechać do szpitala. Po jej śmierci zrozumiałam, czego naprawdę się bała
Zobaczyłam sine usta mamy dopiero wtedy, gdy schyliła się, żeby wsunąć klucze pod udo. Siedziała na wersalce w tym samym szlafroku co tydzień wcześniej. Obok stygła herbata, a na podłodze leżała nietknięta reklamówka z zakupami.
Paweł stał przy oknie. Patrzył na parking, jakby tam dało się znaleźć rozwiązanie.
— Mamo, zadzwonię po karetkę.
Złapała mnie za rękę. Jak na kogoś, kto ledwo oddychał, miała zaskakująco mocny uścisk.
— Najpierw po karetkę, potem po pośrednika. Znam was.
Puściłam jej dłoń. Wstyd mi to dziś przyznać, ale najpierw poczułam złość. Dopiero później strach.
Mieszkanie miało czterdzieści osiem metrów, balkon nad ruchliwą ulicą i kuchnię z krzywo wiszącą szafką. Centrum Łodzi, stare budownictwo, wysoki czynsz. Mama mieszkała tam od ślubu. My wyprowadziliśmy się, kiedy tylko mogliśmy.
Nie byliśmy rodziną, która dzwoniła bez powodu. Mama potrafiła podczas jednej rozmowy zapytać o wnuczkę i powiedzieć, że źle ją wychowuję. Kiedy po rozwodzie zabrakło mi na opłaty, usłyszałam, że trzeba było lepiej wybierać męża. Paweł przez pół roku nie odbierał od niej telefonów po tym, jak nazwała jego bezrobocie wygodnictwem.
Potem tata umarł i każde z nas czekało, aż to drugie jakoś naprawi tę rodzinę.
Sąsiadka zadzwoniła do mnie w czwartek. Powiedziała, że mama od dwóch dni nie wychodzi po pieczywo, a przez ścianę słychać kaszel. Przyjechałam prosto z pracy, jeszcze z identyfikatorem na szyi.
— Nie zabierzecie mnie stąd — wysapała mama. — W szpitalu człowieka położą i czekają.
Paweł odwrócił się od okna.
— Tutaj też leżysz. Tylko sama.
Spojrzałam na niego ostro. Wzruszył ramionami, ale zaraz przykucnął przy wersalce.
— Nie musisz nam dawać kluczy. Weź je ze sobą.
Ratownicy przyjechali po kilkunastu minutach. Jeden założył mamie na palec mały przyrząd, drugi zapytał o leki. Okazało się, że od tygodnia nie brała tabletek moczopędnych, bo po nich musiała często chodzić do łazienki, a nie miała siły wstawać.
Lekarz mówił o niedotlenieniu, sercu i koniecznych badaniach.
Mama patrzyła tylko na mnie.
— Ty naprawdę chcesz, żebym pojechała?
— Chcę, żebyś mogła oddychać.
Dopiero wtedy podała mi sweter. Klucze sama schowała do jego kieszeni.
Na klatce zatrzymała nosze przy drzwiach.
— Gazu dopilnujcie.
Paweł wrócił sprawdzić kuchenkę, chociaż oboje wiedzieliśmy, że była wyłączona.
W szpitalu rozpoznano zapalenie płuc i zaostrzenie niewydolności serca. Przez pierwsze dni mama narzekała na zupę, hałas i kobietę z sąsiedniego łóżka. Odetchnęłam. Skoro narzekała, myślałam, że najgorsze minęło.
Przynosiłam jej wodę i czyste koszule. Paweł kupił długi kabel do ładowarki. Rozmawialiśmy o rzeczach bezpiecznych: pogodzie, cenach, niedziałającej windzie.
Raz zapytała:
— A mieszkanie?
— Stoi, mamo.
— Nie o to pytam.
Nie odpowiedziałam. Dzień wcześniej zapytałam Pawła, ile moglibyśmy za nie dostać. Miałam zaległości w czynszu. On spłacał pożyczkę. Powiedzieliśmy sobie, że tylko rozważamy przyszłość.
Mama zmarła w poniedziałek nad ranem, jedenaście dni po przyjęciu. Wieczorem nie odebrałam jej telefonu, bo kąpałam córkę. Później zobaczyłam połączenie i pomyślałam, że oddzwonię rano.
Tego „rano” chyba nigdy sobie nie wybaczę.
Po pogrzebie siedzieliśmy z Pawłem w jej kuchni. Klucze, wydane nam razem z rzeczami ze szpitala, leżały między cukiernicą a rachunkiem za prąd.
— Trzeba sprzedać — powiedział.
— Jeszcze nie.
— Czynsz sam się nie zapłaci.
— Wiem.
— To dlaczego robisz ze mnie kogoś, kto tylko czekał?
Zaczęłam płakać. On zsunął okulary i długo przecierał je rękawem.
Powiedziałam mu o telefonie. On przyznał, że ostatnią wizytę skrócił, bo mama znowu zaczęła wypominać mu pracę.
— Byłem zmęczony, rozumiesz? Po prostu miałem dość.
Rozumiałam. To bolało chyba najbardziej.
Podczas porządków znalazłam w szufladzie zdjęcia wnuków, które wysyłaliśmy jej przez telefon. Ktoś jej je wydrukował. Na odwrocie zapisywała daty, czasem krzywo: „pierwszy dzień szkoły”, „nowy rower”.
Usiadłam na podłodze. W naszym domu rzadko mówiło się ciepło. Dopiero wtedy zobaczyłam, ile przez to o sobie nie wiedzieliśmy.
Mieszkanie sprzedaliśmy po ośmiu miesiącach. Nie stać nas było na trzymanie pustego lokalu. Podzieliliśmy pieniądze po połowie, bez kłótni. Zabrałam kuchenny stół, Paweł zegar z przedpokoju.
Przed oddaniem kluczy sprawdziłam gaz. Potem jeszcze raz nacisnęłam klamkę.
Nadal nie wiem, czy mama bała się bardziej szpitala, czy tego, że już nie będzie miała do czego wracać. Chciałabym, żeby wiedziała, że próbowaliśmy ją ratować — nawet jeśli wcześniej zbyt rzadko przy niej byliśmy.