Mąż oddał swojej matce pokój naszej córki bez jednego słowa do mnie. Kiedy zaprotestowałam, kazał mi przestać myśleć tylko o sobie
Pudełka z rzeczami mojej córki stały na korytarzu, a na jej łóżku leżała pościel teściowej. Wróciłam z popołudniowej zmiany w przychodni i przez chwilę myślałam, że pomyliłam piętra. Dopiero różowy kapcień Zosi wystający spod kartonu sprawił, że odstawiłam torbę.
Paweł odkręcał półkę nad biurkiem.
— Co ty robisz?
— Przygotowuję pokój. Mama wprowadzi się w sobotę.
Powiedział to spokojnie. Tak samo informował mnie zwykle, że trzeba kupić płyn do spryskiwaczy.
— A Zosia?
— Zamieszka z Antkiem. Przecież to rodzeństwo.
Zosia miała trzynaście lat. Antek siedem. Mieliśmy trzy pokoje, kredyt na następne dziewiętnaście lat i najwyraźniej jedną osobę, której zdanie nie miało znaczenia. Mnie.
To nie zaczęło się od przeprowadzki.
Najpierw były niedzielne obiady. Elżbieta przychodziła godzinę wcześniej i poprawiała po mnie ziemniaki, bo „Paweł lubi bardziej rozgotowane”. Potem dostała klucze na wypadek awarii. Wkrótce wracałam z pracy i znajdowałam przemeblowane szafki.
Kiedy prosiłam, żeby uprzedzała nas przed wizytą, robiła wielkie oczy.
— Do własnego syna mam się zapowiadać?
Paweł wtedy milczał. Dopiero wieczorem tłumaczył mi, że mama całe życie ciężko pracowała, że po śmierci ojca jest samotna, że nie powinnam wszystkiego brać do siebie.
Próbowałam. Naprawdę próbowałam.
Jeździłam z nią do poradni, zamawiałam recepty, pamiętałam o imieninach. Kiedy skręciła kostkę, przez trzy tygodnie nosiłam jej zakupy na trzecie piętro bez windy. Rozumiałam, że potrzebuje pomocy.
Ale ona coraz częściej traktowała mnie jak kogoś, kto przeszkadza jej zajmować się rodziną.
Zosi czytała wiadomości w telefonie, bo „dzieci trzeba pilnować”. Antkowi pozwalała grać do nocy, chociaż rano płakał ze zmęczenia. Kiedy zabroniłam tego kolejny raz, usłyszałam przy dzieciach:
— Wasza mama zawsze musi wszystkim popsuć humor.
Paweł siedział obok. Nawet nie podniósł wzroku znad talerza.
Tamtego wieczoru, przy kartonach, zapytałam go, od kiedy wiedział o przeprowadzce.
Odłożył śrubokręt.
— Od dwóch tygodni rozmawiamy.
— Wy rozmawiacie. A ja?
— Wiedziałem, że zrobisz awanturę.
Stałam w kurtce, z mokrym szalikiem na szyi. Nagle zrobiło mi się gorąco, aż niedobrze.
— Czyli łatwiej było wynieść rzeczy naszej córki niż zapytać mnie o zdanie?
— Mama ma siedemdziesiąt dwa lata. Ostatnio skoczyło jej ciśnienie. Nie zostawię jej samej.
Nie chciałam jej zostawiać. Proponowałam wcześniej opiekunkę na kilka godzin, podział obowiązków z jego siostrą, nawet mniejsze mieszkanie bliżej nas. Wszystko odpadało. Opiekunka była obca, siostra zajęta, a przeprowadzka do innego mieszkania za droga.
Za to miejsce naszej córki okazało się darmowe.
Wieczorem Zosia zapytała, czy będzie musiała oddać także biurko.
— Bo babcia mówiła, że potrzebuje miejsca na maszynę do szycia.
Przytuliłam ją i poczułam, jak napina ramiona. Nawet nie płakała. Czekała tylko, co jeszcze zostanie ustalone bez niej.
Poprosiłam Pawła, żebyśmy porozmawiali w kuchni.
— Nie zgadzam się na wspólne mieszkanie z twoją mamą. Pomogę ci zorganizować opiekę. Ale tutaj musi być też moje miejsce i miejsce dzieci.
Westchnął, jakbym znowu źle posegregowała śmieci.
— To moja matka, Marta.
— A ja jestem twoją żoną.
Przez chwilę słychać było tylko lodówkę.
— Jeżeli ma się tu wprowadzić mimo mojego sprzeciwu, ja z tobą dalej nie będę. Musisz zdecydować, czy chcesz ze mną prowadzić ten dom, czy tylko oznajmiać mi wasze decyzje.
— Czyli każesz mi wybierać.
— Tak. Skoro inaczej mnie nie słyszysz.
Wstał od stołu.
— Matki nie zostawię. Ty jesteś dorosła, poradzisz sobie.
To zdanie pamiętam dokładniej niż przysięgę ślubną.
Następnego dnia zadzwoniła Elżbieta.
— Rozbijesz dzieciom rodzinę przez moją starość?
Ściskałam telefon tak mocno, że bolała mnie dłoń.
— Nie przez pani starość. Przez to, że w moim małżeństwie nie ma dla mnie głosu.
Rozłączyła się.
Nie wyprowadziłam się od razu. Nie miałam dokąd ani za co. Przez sześć tygodni spałam z Zosią, a Paweł na kanapie. Przeprowadzkę matki odłożył, ale ze mną rozmawiał już tylko o rachunkach.
Poszłam po bezpłatną poradę prawną. Spisałam wydatki, raty, oszczędności. Siostra pożyczyła mi na kaucję. Wynajęłam dwa małe pokoje niedaleko szkoły dzieci.
Pozew o rozwód złożyłam trzy miesiące później.
Paweł zapytał wtedy, czy naprawdę nie dało się trochę ustąpić.
Patrzyłam na jego dłonie. Przez dwanaście lat nosiły nasze dzieci, naprawiały krany, podawały mi herbatę. Nadal go kochałam i to było najgorsze.
— Ja już ustępowałam — powiedziałam. — Tylko ty tego nigdy nie zauważałeś.
Czasem wieczorem liczę pieniądze do wypłaty i zastanawiam się, czy dam radę sama.
Ale czy naprawdę byłam mniej samotna, kiedy mieszkaliśmy razem?