Czy przez całe życie muszę udowadniać swoją niewinność? Historia Magdaleny z Olsztyna
– Magdalena, znowu coś przeskrobałaś? – głos mamy przeszył ciszę kuchni jak nóż. Stałam przy zlewie, zmywając talerze po kolacji, gdy usłyszałam ten ton – zimny, nieufny, pełen pretensji.
– Mamo, o co ci chodzi? – odwróciłam się powoli, czując jak serce wali mi w piersi. – Nic nie zrobiłam.
– A kto niby rozlał mleko na dywan w salonie? Tylko ty byłaś dziś w domu! – Mama patrzyła na mnie spod zmarszczonych brwi, a jej ręce zaciskały się na ścierce.
Miałam wtedy dwanaście lat i po raz kolejny poczułam to znajome ukłucie niesprawiedliwości. W naszym domu w Olsztynie zawsze byłam tą, na którą najłatwiej było zrzucić winę. Starszy brat, Tomek, był oczkiem w głowie mamy – zawsze grzeczny, zawsze posłuszny. Ja byłam tą „trudną”, „nieposłuszną”, „zawsze coś kombinującą”.
– Może to kot? – próbowałam się bronić, ale wiedziałam, że to na nic.
– Kot? Przestań się wygłupiać. Zawsze masz wymówki. – Mama odwróciła się na pięcie i wyszła z kuchni, zostawiając mnie z poczuciem winy, którego nie mogłam z siebie zrzucić.
Tak wyglądało moje dzieciństwo – wieczne udowadnianie swojej niewinności. Każda drobnostka była powodem do podejrzeń. Zgubiony klucz do piwnicy? To na pewno ja. Znikające pieniądze z portfela taty? Oczywiście, że ja. Nawet gdy Tomek przyznał się do rozbitej szyby w garażu, mama tylko westchnęła: „Magda pewnie go namówiła”.
Nie pamiętam dnia, w którym poczułam się w domu bezpiecznie. Nawet babcia, która mieszkała z nami przez kilka lat, powtarzała: „Magdaleno, musisz być grzeczniejsza. Twoja mama ma tyle na głowie”. Ale czy to znaczyło, że mogła mnie oskarżać o wszystko?
Najgorzej było w gimnazjum. Wtedy plotki i oskarżenia zaczęły wychodzić poza dom. Kiedy koleżance z klasy zginął telefon, wychowawczyni spojrzała na mnie z tym samym podejrzliwym wzrokiem, który znałam od lat.
– Magda, byłaś ostatnia w szatni. Czy możesz nam coś powiedzieć? – zapytała pani Nowak.
– Nic nie wiem! – odpowiedziałam drżącym głosem.
Wiedziałam jednak, że nikt mi nie uwierzy. Wróciłam do domu i zamknęłam się w pokoju. Słyszałam przez drzwi rozmowę mamy z tatą:
– Znowu coś narozrabiała. Może powinniśmy ją wysłać do psychologa?
– Przesadzasz, Haniu – odpowiedział tata cicho. – To tylko dziecko.
Ale mama zawsze miała ostatnie słowo.
Z czasem nauczyłam się nie reagować. Przestałam się tłumaczyć. Kiedy coś ginęło albo działo się coś złego, po prostu milczałam. Wiedziałam, że i tak nikt nie uwierzy w moją niewinność.
W liceum próbowałam się zmienić. Zaczęłam uczyć się lepiej niż Tomek, angażowałam się w wolontariat i pomagałam sąsiadce w zakupach. Ale nawet wtedy mama znajdowała powody do krytyki:
– Po co ci te dobre oceny? I tak nie dostaniesz się na medycynę jak Tomek.
Albo:
– Wolontariat? Lepiej byś posprzątała w domu.
Czułam się jak cień we własnym domu. Każdy mój sukces był umniejszany, każda porażka wyolbrzymiana. Nawet kiedy dostałam się na wymarzoną polonistykę na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, mama powiedziała tylko:
– Polonistyka? I co ty z tego będziesz miała? Nauczycielką za grosze zostaniesz.
Tata próbował mnie wspierać, ale był cichy i wycofany. Po latach dowiedziałam się, że sam był ofiarą podobnego traktowania ze strony swojej matki.
Największy kryzys przyszedł podczas studiów. Wynajmowałam pokój z koleżanką, Martą. Pewnego dnia wróciłam do mieszkania i zobaczyłam ją płaczącą na łóżku.
– Magda… ktoś ukradł mi pieniądze z portfela…
Zamarłam. Wiedziałam już, co zaraz usłyszę.
– Nie wiem kto… Ale tylko ty masz klucz…
Poczułam jak świat wali mi się na głowę. Próbowałam tłumaczyć, że nic nie zabrałam, ale Marta patrzyła na mnie z tym samym spojrzeniem co mama przez całe życie.
Wróciłam do domu rodzinnego na weekend i opowiedziałam o wszystkim mamie licząc na wsparcie.
– No widzisz… mówiłam ci tyle razy: nie ufaj nikomu za bardzo. Ale może rzeczywiście powinnaś lepiej pilnować swoich spraw…
Nie zapytała nawet czy to ja mogłam coś ukraść – po prostu założyła, że jestem winna przez sam fakt bycia „tą Magdą”.
Przez kilka tygodni żyłam jak w letargu. Unikałam ludzi, bałam się odezwać nawet do wykładowców na uczelni. W końcu Marta znalazła swoje pieniądze – okazało się, że schowała je do innej torebki i zapomniała o tym podczas przeprowadzki. Przeprosiła mnie szczerze:
– Magda… przepraszam cię. Było mi głupio…
Ale szkoda już została wyrządzona. Straciłam przyjaciółkę i resztki wiary w siebie.
Po studiach wróciłam do Olsztyna i zamieszkałam sama w kawalerce na Zatorzu. Pracowałam jako bibliotekarka w miejskiej bibliotece i starałam się ułożyć sobie życie na nowo. Ale nawet wtedy przeszłość wracała jak bumerang.
Pewnego dnia zadzwoniła mama:
– Magda… Tomek miał wypadek samochodowy. Możesz przyjechać do szpitala?
Pojechałam natychmiast. Tomek leżał na łóżku ze złamaną nogą i rozciętą głową.
– To moja wina – szlochała mama przy jego łóżku. – Gdybym tylko bardziej pilnowała dzieci…
Spojrzała na mnie i dodała:
– Ty zawsze byłaś taka niezależna… A Tomek taki delikatny…
Znowu poczułam ten znajomy ból – nawet w obliczu tragedii byłam tą „inną”, „gorszą”.
Po wyjściu ze szpitala postanowiłam porozmawiać z mamą szczerze po raz pierwszy w życiu.
– Mamo… dlaczego nigdy mi nie ufasz? Dlaczego zawsze jestem winna wszystkiemu?
Zaskoczyło mnie jej milczenie. Po chwili odpowiedziała cicho:
– Boję się… Boję się, że cię stracę tak jak kiedyś straciłam swoją siostrę… Ona też była inna… Zawsze miałam wyrzuty sumienia…
Po raz pierwszy zobaczyłam łzy w jej oczach.
Nie wiem czy kiedykolwiek będziemy potrafiły rozmawiać jak matka z córką bez tej ściany podejrzeń i żalu między nami. Ale wiem jedno: nie chcę już dłużej być kozłem ofiarnym we własnym życiu.
Dziś mam trzydzieści dwa lata i własne życie daleko od rodzinnych dramatów. Ale czasem budzę się w nocy z pytaniem: czy kiedykolwiek przestanę udowadniać swoją niewinność? Czy można naprawdę wyzwolić się z roli narzuconej przez najbliższych?
A wy? Czy też nosicie ze sobą ciężar cudzych oczekiwań i niesprawiedliwych osądów?